Arkadiusz Czapla
Kontakt:

e-mail : Napisz do mnie

Blog > Komentarze do wpisu

Prawa i obowiązki stron umowy leasingu

Umowy leasingu w prawie bilansowym i podatkowym



Podstawowym obowiązkiem finansującego jest wydanie rzeczy korzystającemu. Rzecz powinna być wydana w takim stanie, w jakim znajdowała się w chwili wydania finansującemu przez zbywcę (art. 7094 § 1 k.c.). W szczególności rzecz nie może być wydana korzystającemu w stanie pogorszonym. Oznacza to, że do momentu wydania przedmiotu umowy korzystającemu finansujący, w którego posiadaniu rzecz się znajduje, ponosi ryzyko jej utraty lub uszkodzenia.



Ryzyko wyboru przedmiotu umowy spoczywa na korzystającym. To on wybiera rzecz, kierując się jej przydatnością dla określonej przez siebie formy działalności. Konsekwencją takiego podejścia jest zwolnienie finansującego z odpowiedzialności za brak przydatności rzeczy do umówionego użytku (art. 7094 § 2 k.c.).
Istotna z punktu widzenia praw i obowiązków stron jest kwestia odpowiedzialności za utratę rzeczy. Do momentu wydania przedmiotu umowy korzystającemu finansujący ponosi odpowiedzialność za jej utratę. Jeżeli jednak po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona z przyczyn, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, umowa leasingu wygasa (art. 7095 § 1 k.c.), a finansujący może żądać od drugiej strony niezwłocznej zapłaty pozostałych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem, wygaśnięcia umowy oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także naprawienia szkody (art. 7095 § 3 k.c.). Z uwagi na tak rygorystycznie unormowaną kwestię odpowiedzialności wskazane jest ubezpieczenie przedmiotu umowy od jego utraty przez korzystającego

Artykuł 7098 § 1 k.c. wprowadza zasadę, w myśl której finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Z redakcji powołanego przepisu wynika domniemanie braku odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy. To korzystający, jeśli chce pociągnąć do odpowiedzialności finansującego, będzie musiał wykazać, że wina i przyczyna wady rzeczy leży po stronie finansującego. Pozycja prawna korzystającego nie ulega jednak istotnemu pogorszeniu, bowiem zgodnie z § 2 powołanego przepisu w momencie zawarcia umowy zbycia rzeczy między finansującym a zbywcą, z mocy prawa, przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy.

Finansujący zachowuje jedynie prawo do odstąpienia od umowy ze zbywcą. Takie rozwiązanie zapewnia równowagę uprawnień obu stron umowy leasingu. Przyznanie korzystającemu prawa do występowania z roszczeniami z tytułu wad prawnych i fizycznych rzeczy (w szczególności z tytułu rękojmi czy gwarancji) jest w pełni zasadne, ponieważ to korzystający eksploatuje i użytkuje rzecz będącą przedmiotem umowy. Pozostawienie finansującemu prawa do odstąpienia od umowy ze zbywcą zapewnia mu przede wszystkim pewność i stabilność porządku kontraktowego. Zgodnie z § 4 zdanie drugie art. 7098 k.c. finansujący nie może bez żądania korzystającego odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wady rzeczy. Kolejnym uprawnieniem korzystającego jest zatem prawo do żądania odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą, o ile finansujący będzie uprawniony do takiego odstąpienia na podstawie ustawy lub umowy.

Umowa leasingu jest ściśle związana z umową zawartą między finansującym a zbywcą. Istnienie ważnej umowy będącej podstawą stosunku obligacyjnego łączącego finansującego i zbywcę warunkuje ważność umowy leasingu. Odstąpienie przez finansującego od umowy ze zbywcą powoduje, że umowa leasingu wygasa, a finansujący może wówczas żądać od korzystającego natychmiastowej zapłaty pozostałych do uiszczenia rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.

Obowiązki korzystającego zostały precyzyjnie określone w art. 7099 k.c. i n. Obok obowiązku używania i pobierania pożytków z rzeczy zgodnie z umową oraz jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem na korzystającym spoczywa obowiązek płacenia rat w umówionych terminach (art. 70913 § 1 k.c.). Z naruszeniem tego obowiązku przez korzystającego regulacje cywilnoprawne wiążą określone konsekwencje. W razie zawinionego uchybienia płatności co najmniej jednej z rat finansujący powinien korzystającemu wyznaczyć na piśmie odpowiedni, dodatkowy termin z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu tego terminu będzie on uprawniony do wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony umownie uzgodniły termin takiego wypowiedzenia (Huszcz 2001).

Umowa leasingu jest umową o charakterze terminowym. Zawiera się ją zatem na określony czas, po upływie którego umowa wygasa. Kodeks cywilny przewiduje jednak możliwość jej rozwiązania przed upływem oznaczonego przez strony terminu w razie zaistnienia jednej z określonych prawem przesłanek. Jedna z takich sytuacji przedstawiona została powyżej i dotyczy odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą. Odstąpienie od umowy, będącej źródłem nabycia własności przedmiotu umowy leasingu, przez finansującego jest jego prawem podmiotowym kształtującym, z którego skorzystanie powoduje wygaśnięcie umowy leasingu przed terminem oznaczonym przez strony.

Kolejna możliwość rozwiązania umowy leasingu przed terminem związana jest z nienależytym używaniem rzeczy (i pobieraniem z niej pożytków) (art. 7099 k.c.) lub utrzymywaniem jej przez korzystającego w nienależytym stanie (art. 7097 k.c.). Zgodnie z art. 70911 k.c. finansujący może wówczas upomnieć na piśmie korzystającego, a jeśli ten mimo upomnienia nie odstąpi od niewłaściwego korzystania z rzeczy, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że umowa leasingu przewiduje termin jej wypowiedzenia.

Celem umowy leasingu jest umożliwienie korzystającemu używania określonej rzeczy w sytuacji, gdy nie posiada on środków na jej zakup. Właścicielem tej rzeczy nadal pozostaje finansujący, korzystający zyskuje jedynie prawo do jej używania i – ewentualnie – pobierania z niej pożytków. Prawo finansującego chroni przepis art. 70912 § 1 k.c., z którego wynika, że bez jego zgody korzystający nie może oddać rzeczy do używania osobie trzeciej. W razie naruszenia tego zapisu ustawowego finansujący będzie miał prawo wypowiedzenia umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że umowa przewiduje odpowiedni termin wypowiedzenia.

Prawo do wypowiedzenia umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym przysługiwać będzie finansującemu także w razie uchybienia przez korzystającego płatności rat, o czym była mowa wcześniej (art. 70913 § 2 k.c.).

Istotą instytucji leasingu jest udostępnienie przez finansującego określonej rzeczy do korzystania drugiej stronie umowy przy jednoczesnym zachowaniu prawa własności przez finansującego. Z zasady więc po wygaśnięciu umowy leasingu wskutek upływu terminu, na który została ona zawarta, na korzystającym spoczywa obowiązek zwrotu przedmiotu umowy finansującemu. Jednak w art. 70916 k.c. przewidziane zostało także inne rozwiązanie. Z powołanego przepisu wynika, że strony umowy mogą w jej treści zastrzec klauzulę, w myśl której korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca od wygaśnięcia umowy leasingu, o ile finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na niego własność tej rzeczy. Powyższego rozwiązania, będącego w istocie możliwą do zastrzeżenia opcją, niestanowiącą essentialia negotii (postanowienia istotnego) umowy leasingu, nie należy utożsamiać z rozpowszechnioną w praktyce klauzulą zamieszczaną w umowie leasingu, stwarzającą prawo korzystającego do jednostronnego oświadczenia finansującemu o przejęciu na własność przedmiotu leasingu za ustalonym w umowie, dodatkowym wynagrodzeniem (Brol 2002, s. 160–178; Poczobut 2002, s. 65–69).

Mikołaj Turzyński
Wolters Kluwer Polska

Umowy leasingu w prawie bilansowym i podatkowym - Problematyka umów leasingu od wielu lat budzi zainteresowanie prawników i ekonomistów - zarówno teoretyków, jak i praktyków prawa cywilnego, podatkowego i bilansowego. W niniejszej książce podjęto próbę...


Podobne wpisy :


Pojęcie umowy leasingu

Podatek od spadku - jak obliczyć podatek od spadku ?
Odrzucenie spadku - jak odrzucić spadek ?
Umowa o dział spadku
wtorek, 12 stycznia 2010, prawocywilneikarne



TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu: