Arkadiusz Czapla
Kontakt:

e-mail : Napisz do mnie

Blog > Komentarze do wpisu

Umowa zlecenie a umowa o pracę



Umowy cywilnoprawne a umowa o pracę





Kto może zawrzeć umowę cywilnoprawną?



Stronami umowy cywilnoprawnej mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i prawne. Możliwe jest zatem zawarcie zlecenia, którego jedna strona to przedsiębiorca, druga zaś osoba fizyczna lub po prostu dwie strony są osobami fizycznymi czy też osobami prawnymi. Wystarczy, że obie strony umowy mają zdolność do czynności prawnych, czyli – w przypadku osób fizycznych – ukończyły 18 lat i nie zostały ubezwłasnowolnione, lub przynajmniej mają skończone 13 lat i zgodę przedstawiciela prawnego na zawarcie danej umowy zlecenia. Nie ma tym samym ograniczeń co do zatrudniania osób pełnoletnich czy młodocianych jak w przypadku umowy o pracę.



Uwaga! Ograniczone jest jednak zatrudnianie (również na podstawie umów cywilnoprawnych) dzieci do lat 16. Zatrudnienie takie możliwe jest bowiem jedynie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową i wymaga zgody opiekuna dziecka i inspekcji pracy.

W jakiej formie należy zawrzeć umowę cywilnoprawną?

Umowa o dzieło oraz umowa zlecenia nie muszą być zawarte w żadnej formie szczególnej. Najczęściej jednak zawiera się je w formie pisemnej (ze względów dowodowych).

Co zrobić, aby umowa zlecenia lub umowa o dzieło nie zostały uznane przez PIP za umowę o pracę?

Jeśli na mocy zawartej umowy jedna ze stron ma wykonywać określone zadania na rzecz i pod kierownictwem przedsiębiorcy oraz w miejscu i czasie przez niego wskazanych, a przedsiębiorca zobowiązuje się do dostarczania tej pracy i jej wynagradzania, to taki stosunek prawny posiada wszystkie cechy stosunku pracy. Inspekcja pracy może uznać, że jest to ukryta umowa o pracę (mimo że strony nazwały umowę, np. umowę zlecenia). To z kolei może pociągać za sobą liczne negatywne konsekwencje dla Ciebie, np.:

– grzywnę od 1.000 do 30.000 zł,

– konieczność zapewnienia takich warunków pracy, jakie powinien mieć pracownik, np. jeśli chodzi o czas pracy, urlopy, zwolnienia,

– wyższe koszty wynagrodzenia pracownika, przede wszystkim wyższe składki na ZUS, a także inne skutki finansowe, np. wyrównanie do płacy minimalnej, wynagrodzenie przestojowe czy za godziny nadliczbowe.

Aby więc uniknąć podejrzeń, że mamy do czynienia z ukrytą umową o pracę, warto postarać się, aby umowa miała przynajmniej jedną cechę (a najlepiej kilka), która wskazuje, że dana umowa nie jest umową o pracę. Sytuacja taka wystąpi na przykład, gdy określone zadania czy czynności będą wykonywane na rzecz osoby je zlecającej, ale bez podległości jej kierownictwu – czyli osoba ta nie będzie sprawowała kontroli nad procesem ich wykonywania, a jedynie będzie kontrolowała efekt końcowy czy poprawne wykonanie umowy.

PRZYKŁAD

Pracodawca zatrudnił dwie księgowe – jedną na mocy umowy o pracę, drugą zaś na podstawie umowy zlecenia. Ta, która podpisała umowę o pracę, miała obowiązek wykonywać swoje zadania w zakładzie zgodnie z ustalonym harmonogramem czasu pracy, miała również obowiązek wykonywania innych poleceń pracodawcy związanych z pracą, np. pracy nadliczbowej itd.

Natomiast księgowa zatrudniona na podstawie umowy zlecenia mogła wykonywać swoje zadania w domu, nie podlegała kierownictwu przedsiębiorcy – tzn. nie musiała wykonywać na bieżąco jego poleceń, miała zaś jedynie obowiązek wykonać zadania określone w umowie zlecenia.

Uwaga! Pamiętaj, że obecnie w ramach stosunku pracy można również wykonywać pracę w domu, w ramach tzw. telepracy. Sam fakt pracy w domu nie musi więc przesądzać, że dana umowa nie jest umową o pracę.

Ważna jest również wola stron zawartego stosunku prawnego. Jeśli bowiem strony ewidentnie miały na celu zawarcie umowy cywilnoprawnej, a nie umowy o pracę, liczyć się będzie ich wola. Jest jednak warunek: zawarcie takiej umowy nie może mieć na celu tylko i wyłącznie obejścia przepisów o czasie pracy.

Uwaga! Udowodnienie, że obie strony miały odpowiednią wolę zawarcia umowy cywilnoprawnej i nie chciały obchodzić przepisów o umowach o pracę, jest bardzo trudne.

W miesięczniku dla inspektorów pracy ukazała się „lista kontrolna”, za pomocą której inspektor może sprawdzić, czy umowa zlecenia lub umowa o dzieło posiadają cechy umowy o pracę. Prześledź uważnie tę listę. Jeśli bowiem Twój zleceniobiorca lub wykonawca dzieła odpowie „tak” na większość pytań, możesz mieć kłopoty.


Czy masz wyznaczone, z góry określone godziny pracy?

Tak  Nie

Czy masz nad sobą kierownika/brygadzistę/ przełożonego?

Tak  Nie

Czy pracodawca wyznacza Ci miejsce wykonywania pracy?

Tak  Nie

Czy masz zakres obowiązków (pisemny bądź ustny)?

Tak Nie

Czy szef nakazuje Ci pracę po godzinach?

Tak Nie

Czy szef wydaje Ci polecenia?

Tak Nie

Czy szef sprawdza Twoją pracę?

Tak Nie

Czy szef każe Ci odpracować spóźnienie?

Tak Nie

Czy musisz podpisywać listę obecności?

Tak Nie

Czy szef sprawdza Twoją punktualność?

Tak Nie

Czy w swojej pracy przedstawiasz się jako pracownik Twojej firmy?

Tak Nie

Czy podpisujesz w imieniu swojej firmy (jako upoważniony pracownik) umowy/zamówienia/ oferty dla innych firm?

Tak Nie

Czy prowadzisz rozmowy z klientami/kontrahentami/ interesantami, przedstawiając się jako
firma, w której pracujesz?

Tak Nie

Czy szef wymaga od Ciebie dyspozycyjności?

Tak Nie

Czy musisz odbierać telefony od szefa lub klientów po godzinach pracy?

Tak Nie

Czy szef nakazuje Ci przychodzenie do pracy w dniach wolnych od pracy?

Tak Nie

Czy masz indywidualny grafik pracy?

Tak Nie

Czy szef obiecywał Ci urlop?

Tak Nie

Czy przychodzisz do pracy 5 dni w tygodniu?

Tak Nie

Czy jak zwalniasz się w trakcie godzin pracy,  musisz mieć zgodę szefa?

Tak Nie

Czy jak się zwalniasz w trakcie godzin pracy, musisz później odpracować czas wyjścia?

Tak Nie

Czy szef powierza Ci inne prace, a nie tylko te, na które pierwotnie się umawialiście?

Tak Nie

Czy musisz wykonywać pracę osobiście?

Tak Nie

Czy szef płaci dodatkowo za „nadgodziny”?

Tak Nie

Czy masz dyżury po godzinach pracy, w trakcie których musisz oczekiwać w zakładzie pracy lub w innym miejscu (także w domu) na ewentualne polecenia szefa?

Tak Nie

Czy szef kontroluje, co robisz w trakcie godzin pracy?

Tak Nie

Czy w sytuacji gdy musisz się zwolnić w trakcie godzin pracy lub potrzebujesz dnia wolnego, zastępuje Cię inny pracownik Twojej firmy?

Tak Nie

Czy przy wykonywaniu swoich obowiązków korzystasz z narzędzi należących do firmy?

Tak Nie

Czy szef każe Ci nosić ubrania z logo Twojej firmy?

Tak Nie

Czy szef stosuje kary, np. upomnienia, nagany za naruszenia porządku w zakładzie, np. za spóźnienia?

Tak Nie

Źródło: „Inspektor Pracy” nr 6/2007

Czy można zawrzeć umowę cywilnoprawną z własnym pracownikiem?

Niemożliwe jest zawarcie z pracownikiem dwóch umów: jednej umowy o pracę i drugiej – umowy cywilnoprawnej, jeśli na podstawie jednej i drugiej umowy pracownik miałby wykonywać takie same zadania. Możliwe jest zaś zawarcie umowy cywilnoprawnej z pracownikiem na wykonywanie innych zadań niż te, które wynikają z obowiązującej go umowy o pracę (oczywiście pod warunkiem że taki stosunek cywilnoprawny pozbawiony będzie co najmniej jednej z cech stosunku pracy – patrz powyżej).

PRZYKŁAD

Pracodawca zatrudniający dwóch pracowników magazynu zawarł z nimi umowy cywilnoprawne. Jeden z nich w ramach takiej umowy miał składać narzędzia produkowane przez fabrykę pracodawcy, drugi zaś wykonywać pracę magazyniera – po godzinach. Zawarcie umowy cywilnoprawnej na składanie narzędzi było zatem, co do zasady, dopuszczalne, a na wykonywanie pracy magazyniera – nie.

Uwaga! Umowa cywilnoprawna z własnym pracownikiem jest inaczej oskładkowana niż podobna umowa z osobą „obcą”.

Czy zleceniobiorcy lub wykonawcy dzieła trzeba zapewnić bhp?

Musisz zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko pracownikom, ale także osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych (na takich samych zasadach jak pracownikom). Musisz więc np.:
  • organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
  • zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bhp, wydawać polecenia
  • usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń,
  • zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez
  • organy nadzoru nad warunkami pracy, np. przez PIP,
  • zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
Podstawa prawna:

art. 11, art. 12, art. 15, art. 17, art. 18 § 1, art. 734 § 1, art. 735 § 1, art. 751, art. 627 Kodeksu cywilnego, art. 22 § 1–11, art. 304 § 1, art. 3045 § 1 Kodeksu pracy.


Monika Wacikowska
Wiedza i Praktyka

Artykuł jest fragmentem publikacji Umowy cywilnoprawne


Podobne wpisy:

Skarga na przewlekłość postępowania
Porady prawne online - internetowe porady prawne ...

Założenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
Dotacja z urzędu pracy

wtorek, 21 grudnia 2010, prawocywilneikarne



TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu: